“วิทัย” แจงทบทวน พ.ร.บ.ธปท. ยังไม่จำเป็นต้องแก้ แยกประเมินผล KPI กับเหตุปลดผู้ว่า ปกป้องความเป็นอิสระ ปฏิเสธอุ้มธนาคาร เผยมาตรการเงินสด-ทองคำลดลงชัดเจน เผยผลมาตรการจำกัดเงินสด-ทองคำ ลดลง 57-85% ย้ำทำงานเข้มงวดที่สุดยุคหนึ่ง
นายวิทัย รัตนากร ผู้ว่าการธนาคารแห่งประเทศไทย (ธปท.) พร้อมด้วยผู้บริหารแถลง “เล่าสู่กันฟังเรื่องการแก้ไข พ.ร.บ.ธปท.” โดยร่วมกันตอบทุกข้อสงสัยของ ดร.สมชัย สัจจพงษ์ ประธานคณะกรรมการธนาคารแห่งประเทศไทย (ธปท.) เวทีผู้บริหาร ธปท. ยืนยันไม่มีความขัดแย้งภายในองค์กร ทั้งฝ่ายบริหารและบอร์ดแบงก์ชาติ โดยร่วมกันตอบทุกข้อสงสัยอย่างละเอียด ดังนี้
1. ข้อเท็จจริงเกี่ยวกับการดำเนินการศึกษาทบทวนแก้ไข พ.ร.บ. ธปท. โดยในปี 2568 ธปท. ได้ประเมินผลสัมฤทธิ์ พ.ร.บ. ธปท. ตามรอบระยะเวลาที่กฎหมายกำหนด โดยเปิดรับฟังความคิดเห็นจากสาธารณะผ่านทั้งระบบกลางทางกฎหมายของประเทศและช่องทางของ ธปท. มีข้อสรุปว่า พ.ร.บ. ธปท. ฉบับปัจจุบัน ยังทันสมัย มีประสิทธิภาพ สอดคล้องกับบริบทของประเทศและสถานการณ์ของระบบการเงินของโลก ดังนั้น จึงสรุปได้ว่ายังไม่มีความจำเป็นต้องแก้ไข พ.ร.บ. ธปท.
เมื่อวันที่ 25 มิ.ย. 2568 ธปท. ได้เสนอผลการศึกษาเพื่อแก้ไข พ.ร.บ. ธปท. ให้ที่ประชุมบอร์ดแบงก์ชาติ ซึ่งมีคุณสมชัย สัจจพงษ์ เป็นประธาน ทราบแล้ว ที่ประชุมมีมติรับทราบโดยไม่ได้มีมติให้แก้ไข พ.ร.บ. ธปท. โดยเป็นเพียงวาระที่ประธานแจ้งที่ประชุม ไม่ใช่วาระพิจารณาที่มีมติให้แก้ไข กระบวนการแก้ จากนั้น ธปท. ได้มีหนังสือแจ้งผลดังกล่าวให้รัฐมนตรีว่าการกระทรวงการคลังรับทราบ โดย ธปท. จะประเมินการแก้ไขกฎหมายตามที่กฎหมายกำหนดครั้งถัดไปในปี 2573 หรือทบทวนในทุก 5 ปี เป็นเพียงวาระที่ประธานแจ้งที่ประชุม ไม่ใช่วาระพิจารณาที่มีมติให้แก้ไขกฎหมาย
นอกจากนี้ ธปท. ได้แก้ไขปรับปรุง พ.ร.บ. ธปท. มาเป็นระยะ ๆ นับตั้งแต่การแก้ไขปรับปรุง พ.ร.บ. ธปท. ครั้งใหญ่ในปี 2551 และมีการแก้ไขปรับปรุงอีก 3 ครั้ง โดยครั้งล่าสุดคือในปี 2561 ซึ่งที่ผ่านมาได้แก้ไขปรับปรุงเพื่อให้กฎหมายสอดคล้องกับหลักความเป็นอิสระในการดำเนินงานและหลักการตรวจสอบถ่วงดุลอย่างเหมาะสม อันเป็น หลักสากลที่กำหนดในกฎหมายจัดตั้งธนาคารกลางของประเทศต่าง ๆ เช่น กำหนดองค์ประกอบและลักษณะต้องห้ามของคณะกรรมการคัดเลือกเพิ่มเติมโดยไม่ให้มีข้าราชการประจำเข้ามาเป็นคณะกรรมการคัดเลือก
ที่ประชุมคณะกรรมการ ธปท. ไม่เคยมีมติอนุมัติหรือเห็นชอบให้แก้ไข พ.ร.บ. ธปท. แต่อย่างใด โดยประธานบอร์ดแบงก์ชาติ ได้แสดงความประสงค์อย่างชัดเจนในเดือน ต.ค. 2568 ให้แก้ไขปรับปรุง พ.ร.บ. ธปท. โดยเสนอให้ตั้งคณะทำงานที่มีบุคคลภายนอกมาศึกษาและทบทวน พ.ร.บ. ธปท. ในวาระเรื่องที่ประธานแจ้งให้ที่ประชุมทราบ โดยบอร์ดแบงก์ชาติ ท่านอื่น ๆ มีข้อสังเกตไปในทางเดียวกันว่าควรดำเนินการเรื่องนี้ภายในองค์กรก่อน เพื่อสรุปประเด็นที่ควรแก้ไขให้ชัดเจน ก่อนตั้งคณะทำงานที่มีบุคคลภายนอกมาร่วมด้วย
ธปท. จึงได้ตั้งคณะทำงานภายใน ธปท. ขึ้น เพื่อศึกษาทบทวน พ.ร.บ. ธปท. โดยได้ดำเนินการสอบถามกรรมการ กกธ. ท่านอื่นทุกท่าน ซึ่งรวมถึงเลขาธิการสภาพัฒน์ , ผู้อำนวยการ สศค. ,เลขาธิการสำนักงาน ก.ล.ต., เลขาธิการคณะกรรมการกฤษฎีกา และกรรมการผู้ทรงคุณวุฒิทุกท่าน โดยไม่มีกรรมการ ท่านใดแจ้งประเด็น ที่ควรปรับปรุงแก้ไข ซึ่งคณะทำงานภายใน ธปท. ได้นำประเด็นของประธาน กกธ. มาพิจารณาพร้อมกับประเด็นอื่น ๆ แล้วด้วย
2. ประเด็นส่วนหนึ่งใน พ.ร.บ. ธปท. เคยมีการหยิบยกและได้ทำการศึกษา ในการเชื่อมโยงการประเมินผลการปฏิบัติงานของผู้ว่าการตามมาตรา 25 กับการหย่อนความสามารถซึ่งเป็นเหตุแห่งการปลด ผู้ว่า ธปท. ตามมาตรา 28/19 (5)ภายใต้ พ.ร.บ. ธปท. ปัจจุบัน การประเมินผลการปฏิบัติงานของ ผู้ว่า ธปท. ไม่เชื่อมโยงกับเหตุแห่งการปลด ผู้ว่า ธปท. โดยมีบอร์ดแบงก์ชาติ เป็นผู้ประเมินผลการปฏิบัติงาน เพียงในแง่ของการบริหารจัดการกิจการและการดำเนินการของ ธปท. ในภาพรวมเท่านั้น โดยกำหนดเหตุ การพ้นจากตำแหน่งก่อนครบวาระแยกออกมาไว้เป็นการเฉพาะและชัดเจน
เช่น ขาดคุณสมบัติหรือมีลักษณะต้องห้าม ซึ่งสอดคล้องกับกฎหมายธนาคารกลางต่าง ๆ ที่แยกเรื่องการพ้นจากตำแหน่งของ ผู้ว่า ธปท. ออกจากเรื่องการประเมินผลการดำเนินงานขององค์กร เช่นเดียวกับ อังกฤษ นอร์เวย์ มาเลเซีย ทั้งนี้ การกำหนดให้นำผลประเมินการปฏิบัติงานของ ผว. มาเป็นเหตุให้พ้นจากตำแหน่งก่อนครบวาระ จะกระทบต่อความเป็นอิสระในการดำเนินงานของธนาคารกลาง จึงมีหลักการสอดคล้องกับหลักสากล
การแยกเรื่องการประเมินผลการปฏิบัติงานของ ผู้ว่า ธปท. และการปลด ผู้ว่า ธปท. ออกจากกันและกำหนดไว้เป็นคนละมาตราอย่างชัดเจน เพื่อให้ ผู้ว่า ธปท. มีอิสระในการดำเนินงาน ภายใต้กลไกการตรวจสอบและถ่วงดุลจาก บอร์ดแบงก์ชาติ อย่างเหมาะสม และไม่ให้มีการเปลี่ยนตัว ผู้ว่า ธปท. แม้เกิดความขัดแย้งเชิงนโยบาย เพราะจะทำให้ถูกแทรกแซงจากแรงกดดันทางการเมืองหรือกลุ่มผลประโยชน์ได้
กรณี ผู้ว่า ธปท.ไม่ควรทำหน้าที่เป็นรองประธาน กกธ. แต่ควรเป็นเพียงเลขานุการ การกำหนดให้ ผู้ว่า ธปท. เป็นรองประธาน กกธ. มีหลักการมาจากการที่ ผู้ว่า ธปท. เป็นหัวหน้าหน่วยงาน สามารถเชื่อมโยงการทำงานของคณะกรรมการนโยบายต่าง ๆ และ กกธ. ให้ไปในทิศทางเดียวกันได้ ขณะที่แนวทางปฏิบัติของธนาคารกลางหลายประเทศ เช่น สหรัฐอเมริกา เยอรมันออสเตรเลีย ญี่ปุ่น อินโดนีเซีย เกาหลีใต้ ฟิลิปปินส์ มาเลเซีย ได้กำหนดให้ ผู้ว่า ธปท. เป็นประธานคณะกรรมการธนาคารกลาง และไม่ปรากฏว่ามีประเทศใดกำหนดให้ ผู้ว่า ธปท. เป็นเลขานุการของคณะกรรมการธนาคารกลาง เพื่อรักษาไว้ซึ่งความเป็นอิสระในการดำเนินงานภายใต้หลักการตรวจสอบและถ่วงดุลอย่างเหมาะสม
นอกจากนี้ ธปท. ได้ตั้งคณะทำงานศึกษาทบทวน พ.ร.บ. ธุรกิจสถาบันการเงิน ควบคู่ไปพร้อมกันด้วย เนื่องจากมีความจำเป็นเร่งด่วนที่จะต้องยกระดับการกำกับดูแล Non-bank ให้เท่าเทียมกับการกำกับดูแลธนาคารพาณิชย์เพื่อคุ้มครองประชาชนที่เป็นผู้ใช้บริการทางการเงิน เพราะ Non-bank มีขนาดใหญ่ขึ้น มีรูปแบบในการประกอบธุรกิจซับซ้อนขึ้น และเริ่มมีบทบาทมากขึ้นในระบบการเงิน
สำหรับเหตุผลในการแก้ไขพ.ร.บ. สถาบันการเงิน เพราะปัจจุบันการกำกับสถาบันการเงินใช้ 2 กฎหมายหลัก กำกับดูแลธนาคารพาณิชย์และธนาคารของรัฐ ขณะที่ Non-Bank เติบโตอย่างรวดเร็ว ทั้ง Non-Bank Lending, Personal Loan, Payment, FX, AMC ฯลฯ) ถูกกำกับผ่านประกาศคณะปฏิวัติฉบับที่ 50 ซึ่งขาดความครอบคลุมและความยืดหยุ่น ธปท. จึงเห็นว่าควรกำกับ Non-Bank ด้วยพ.ร.บ. สถาบันการเงินเช่นเดียวกับธนาคาร เพื่อให้มาตรฐานเดียวกัน การเสนอร่างแก้ไขมีเพียง “หนึ่งมาตรา” แต่เป็นมาตราขนาดใหญ่ที่แก้หลายจุด เพื่อให้สามารถกำกับ Non-Bank ได้อย่างเหมาะสม จึงไม่ใช่การแก้แบบประโยคเดียว
ผู้ว่าฯ ธปท. ปฏิเสธข้อกล่าวหา “แบงก์ชาติอุ้มธนาคารพาณิชย์” หรือไม่เข้มงวดพอ โดยชี้ว่ายุคปัจจุบันเป็นยุคที่ ธปท. ทำงานใกล้ชิดและเข้มงวดกับธนาคารมากที่สุดยุคหนึ่ง โดยที่ผ่านมาได้ลดดอกเบี้ยนโยบาย 2 ครั้ง เพื่อช่วยประชาชนและสนับสนุนเศรษฐกิจ การลดค่าธรรมเนียม 19 รายการ (ครั้งแรกในประวัติศาสตร์) ส่งผลให้ธนาคารเสียรายได้ประมาณ 20,000 ล้านบาท และปีหน้าจะมีอีกประมาณ 8,000 ล้านบาท รวมถึงกำไรธนาคารพาณิชย์ปี 2568 ลดลงจากปี 2567 และไตรมาส 3 ปี 2569 ลดลงจากปี 2568 ประมาณ 9% ในช่วง 9 เดือน ลดลงมากกว่า 12%
ผู้ว่าฯ กล่าวว่า ธปท. และธนาคารพาณิชย์ทำงานร่วมกัน ไม่ได้มองธนาคารเป็น “คนผิด” แต่กำลังอยู่ในกระบวนการปรับระบบ ธปท. ไม่สามารถบังคับให้ปล่อยสินเชื่อทุกรายได้ แต่ได้ดำเนินการเรื่อง Credit Core และความเสี่ยงด้านเครดิต (NPL ของ S&P อยู่ที่ 9.7% ขณะที่ธนาคารขนาดใหญ่มี NPL ประมาณ 2%) เพื่อช่วยเหลือ SMEs และจัดการ NPL ผู้บริหารธนาคารพาณิชย์บางราย ยังเคยบอกว่า “แบงก์ชาติยุคนี้เหยียบมิดด้าม” สะท้อนว่า ธปท. ทำงานเต็มที่มาก และสมาคมธนาคารไทย พร้อม ยินดีช่วยเหลือประชาชนเช่นกัน ผู้ว่าฯ ธปท. ย้ำตลอดว่าไม่ได้ทะเลาะหรือขัดแย้งกับใคร ทุกฝ่ายอยู่ด้วยกัน ทำงานเพื่อความมั่นคงของระบบการเงินและเศรษฐกิจของประเทศ
นอกจากนี้ ผู้ว่าฯ ยังชี้แจงผลของมาตรการจำกัดธุรกรรมเงินสดและทองคำว่าได้ผลชัดเจน มีทั้งการห้ามฝาก-ถอนเงินสดเกิน 5 ล้านบาท การห้ามแปลงเงินเป็นทองคำ เหรียญ USDT หรือธนบัตรต่างประเทศได้ง่าย การทำงานร่วมกับหน่วยงานที่เกี่ยวข้อง จึงทำให้มีการถอนเงินสดภายใต้มาตรการห้ามเกิน 5 ล้านบาท ลดลง 57% การถอนทองคำแท่งเกิน 2 กิโลกรัม ลดลง 85% ในการทำธุรกรรมเงินสดเกิน 5 ล้านบาท ลดจากระดับแสนล้านเหลือประมาณ 30 ล้าน (ลดลงราว 69%) การทำธุรกรรมทองคำ 1–4.99 ล้านบาท ลดลงจาก 206,000 เหลือ 183,000 รายการ ทองคำแท่งเกิน 2 กก. ลด 15% ส่วนต่ำกว่า 2 กก. ลด 66% ผู้ว่าฯ ย้ำว่าตัวเลขเหล่านี้แสดงให้เห็นว่ามาตรการมีประโยชน์ คุมเข้มการฟอกเงิน และธุรกิจสีเทา.-







