ในห้วงเวลาที่สังคมไทยก้าวเข้าสู่สังคมสูงวัยอย่างเต็มรูปแบบ และโรคไม่ติดต่อเรื้อรัง (NCDs) กลายเป็นเงามืด ครอบคลุมระบบสาธารณสุขของประเทศ คำถามได้ผุดขึ้นในหมู่ผู้กำหนดนโยบายและผู้ประกอบการคือ “เราจะเปลี่ยนความท้าทายนี้ให้เป็นโอกาสได้อย่างไร”
คำตอบหนึ่ง กำลังได้รับความสนใจอย่างกว้างขวางคือแนวคิด Longevity Food — อาหารที่ไม่ได้ทำหน้าที่เพียง “หล่อเลี้ยงชีวิต” แต่ทำหน้าที่ “ยืดเวลาที่มีคุณภาพ” ของชีวิตออกไปอย่างมีความหมาย
ศูนย์วิจัย Krungthai COMPASS ธนาคารกรุงไทย มองว่า Longevity Food กำลังจะเปลี่ยนโจทย์สุขภาพของประเทศ สู่โอกาสของอุตสาหกรรมอาหารไทย โดยคาดว่ามูลค่าตลาด Longevity Food ในกลุ่มที่มีมูลค่าเพิ่มสูงของไทยจะเติบโตจาก 1.57 หมื่นล้านบาทในปี 2567 เป็น 3.20 หมื่นล้านบาทในปี 2578 หรือคิดเป็นการเติบโตเฉลี่ยปีละ 6.7% (CAGR) มากกว่าการเติบโตสองเท่าภายในระยะเวลาเพียงทศวรรษเดียว
ปัจจัยขับเคลื่อน: สามแรงผลักที่เปลี่ยน “สุขภาพ” เป็น “ตลาด”
1. สังคมสูงวัย ไม่อาจย้อนกลับ
การเปลี่ยนผ่านสู่สังคมสูงวัยไม่ใช่แค่ตัวเลขประชากรศาสตร์ แต่เป็นการเปลี่ยนโครงสร้างความต้องการของทั้งประเทศ เมื่อประชากรวัยทำงานลดลง และวัยเกษียณเพิ่มขึ้น ความต้องการอาหาร ตอบโจทย์สุขภาพจึงกลายเป็น “ความจำเป็น” ไม่ใช่ “ทางเลือก”
2. ภาระโรค NCDs หนักหนาสาหัส
โรคไม่ติดต่อเรื้อรังสร้างต้นทุนทางเศรษฐกิจสูงถึงราว 1.6–1.7 ล้านล้านบาทต่อปี และคาดว่าจำนวนผู้ป่วย NCDs ของไทยจะเพิ่มจาก 22 ล้านคนในปี 2567 เพิ่มเป็นเกือบ 30 ล้านคนในปี 2578 ตัวเลขนี้ไม่ใช่เพียงสถิติสาธารณสุข แต่คือสัญญาณเตือนว่า “การป้องกัน” ต้องมาก่อน “การรักษา”
3. กระแส Preventive Health ที่ผู้บริโภคพร้อมจ่าย
ผู้บริโภคไทยเริ่มให้ความสำคัญกับการดูแลสุขภาพเชิงป้องกันมากขึ้น และมีความเต็มใจจ่ายเพื่อสินค้าเพื่อสุขภาพในราคาที่สูงกว่าสินค้าปกติประมาณ 10–20% — นี่คือสัญญาณชัดเจนว่าตลาดนี้ไม่ได้ขับเคลื่อนด้วยราคา แต่ขับเคลื่อนด้วยคุณค่า
เสียงจากผู้เชี่ยวชาญ: “คนไทยอายุยืนขึ้น แต่สุขภาพดีไม่ยืดตาม”
ดร.สุปรีย์ ศรีสำราญ ผู้อำนวยการฝ่าย ศูนย์วิจัย Krungthai COMPASS ธนาคารกรุงไทย มองว่า แนวคิด Longevity ถูกยกระดับขึ้นเป็นหนึ่งในประเด็นเชิงนโยบายที่สำคัญมากขึ้น โดย Longevity Economy เป็นหนึ่งใน 4 เสาหลักขับเคลื่อนประเทศรับความท้าทายเศรษฐกิจโลก ที่จะถูกหยิบยกขึ้นมาในการประชุมประจำปีสภาผู้ว่าการกองทุนการเงินระหว่างประเทศ (IMF) และกลุ่มธนาคารโลก (WBG) และสอดรับกับนโยบาย Reinvent Thailand
ดร.สุปรีย์ ชี้ให้เห็นภาพ ชวนให้ฉุกคิดว่า
“คนไทยอายุยืนขึ้น แต่สุขภาพดีไม่ยืดตาม สะท้อนจากในช่วงปี 2559–2564 คนไทยมีอายุขัยเฉลี่ย (Life Expectancy) เพิ่มจาก 76.8 เป็น 77.6 ปี ขณะที่อายุขัยเฉลี่ยมีสุขภาพดี (Healthy Life Expectancy) ลดลงจาก 67.2 เป็น 65.8 ปี ทำให้ช่วงเวลาที่มีชีวิตอยู่แต่มีข้อจำกัดด้านสุขภาพ (Healthspan Gap) เพิ่มขึ้นจาก 9.6 เป็น 11.8 ปี”
ช่องว่างที่ถ่างกว้างขึ้นนี้เอง คือ “สนามแข่งขัน” ของอุตสาหกรรมอาหารไทยในอนาคต ดร.สุปรีย์ ย้ำว่า แนวโน้มดังกล่าวสร้างโอกาสในการยกระดับอุตสาหกรรมด้านสุขภาพ โดยเฉพาะอาหารที่ช่วยตอบโจทย์การมีสุขภาพดีและการมีอายุยืนอย่างมีคุณภาพ ซึ่งนอกจากจะเป็นตลาดที่มีศักยภาพในการเติบโตแล้ว ยังมีส่วนช่วยลดภาระต่อระบบสาธารณสุขและยกระดับคุณภาพชีวิตของคนไทยในระยะยาว
นิยามที่ยังไม่ชัด แต่โอกาสชัดเจน
นายปราโมทย์ วัฒนานุสาร นักวิเคราะห์ ศูนย์วิจัย Krungthai COMPASS กล่าวว่า แม้ Longevity Food จะยังไม่มีนิยามชัดเจน แต่เป็นแนวคิดมองการบริโภคอาหาร ช่วยให้การมีสุขภาพดีนานขึ้น ครอบคลุมตั้งแต่
· อาหารพื้นฐานที่มีสารอาหารจำเป็น เช่น ผักผลไม้ ถั่วและธัญพืช
· Plant-based Food — อาหารที่ใช้วัตถุดิบจากพืชที่ให้โปรตีนสูงและไม่มีส่วนผสมของเนื้อสัตว์
· Organic Food — ผลิตภัณฑ์ที่ได้จากผลิตผลทางการเกษตรที่ปลอดจากสารเคมีและยาฆ่าแมลง
· Functional Food — ผลิตภัณฑ์อาหารที่ทำหน้าที่เฉพาะเจาะจงในการส่งเสริมสุขภาพด้านต่างๆ
โดยกลุ่มเหล่านี้สามารถบริโภคได้ทุกช่วงวัย ซึ่งนิยามดังกล่าวทำให้ Longevity Food ไม่รวมอาหารทางการแพทย์ (Medical Food) ที่เน้นเฉพาะผู้ป่วย
ทำไม “ไทย” ถึงได้เปรียบ
นายปราโมทย์ ชี้ว่า ปัจจัยขับเคลื่อนสำคัญของตลาด Longevity Food ไทยมาจากสังคมสูงวัยและจำนวนผู้ป่วย NCDs ที่เพิ่มขึ้นอย่างต่อเนื่อง ขณะที่ผู้บริโภคไทยเริ่มให้ความสำคัญกับการดูแลสุขภาพเชิงป้องกันมากขึ้น และมีความเต็มใจจ่ายในราคาที่สูงกว่าสินค้าปกติ 10–20%
“นอกจากนี้ ไทยยังมีแต้มต่อด้านวัตถุดิบและความหลากหลายทางชีวภาพ ช่วยสร้างมูลค่าเพิ่ม (Value Capture) ให้กับห่วงโซ่อุปทานในประเทศ”
นี่คือจุดแข็งที่ประเทศอื่นลอกเลียนแบบได้ยาก — ความหลากหลายทางชีวภาพเอื้อต่อการพัฒนาวัตถุดิบสุขภาพเฉพาะถิ่น ผนวกกับองค์ความรู้ด้านโภชนาการและสมุนไพรไทย สั่งสมมาอย่างยาวนาน
ตัวเลขที่บอกอนาคต: โตกว่าสองเท่าในหนึ่งทศวรรษ
นายกฤชนนท์ จินดาวงศ์ นักวิเคราะห์ ศูนย์วิจัย Krungthai COMPASS ย้ำว่า ตลาด Longevity Food ในกลุ่มที่มีมูลค่าเพิ่มสูงของไทยมีศักยภาพเติบโตมากกว่า 2 เท่าภายในปี 2578 โดยมูลค่าตลาดจะเพิ่มจากราว 1.57 หมื่นล้านบาทในปี 2567 เป็น 3.20 หมื่นล้านบาทในปี 2578 หรือเติบโตปีละ 6.7% CAGR
แต่ตัวเลขที่น่าสนใจยิ่งกว่าคือ ผลตอบแทนเชิงสังคม นายกฤชนนท์ ชี้ว่า หากจำนวนผู้ป่วย NCDs ลดลงเพียง 5% คาดว่าจะช่วยลดต้นทุนทางเศรษฐกิจจากภาระ NCDs ได้ราว 1.41 แสนล้านบาทต่อปี — หรือประมาณ 4.4 เท่าของมูลค่าตลาด Longevity Food ทั้งหมด
นี่คือคำตอบว่าทำไม Longevity Food จึงไม่ใช่แค่ “ธุรกิจทำเงิน” แต่เป็น “การลงทุนระดับชาติ”
โอกาสของผู้ประกอบการ: จากราคาสู่คุณค่า
นายกฤชนนท์ มองว่า โอกาสของผู้ประกอบการไทยอยู่ในกลุ่ม Longevity Food ที่มีมูลค่าเพิ่มสูง เช่น Functional Food ที่มีการกล่าวอ้างทางสุขภาพ (Health Claims) อาทิ
· เครื่องดื่มเสริมเบต้ากลูแคน ที่มีส่วนช่วยลดการดูดซึมคอเลสเตอรอล
· เครื่องปรุงรสโซเดียมต่ำ ที่อาจช่วยลดความเสี่ยงของความดันโลหิตสูง ซึ่งเป็นปัจจัยเสี่ยงของโรคหัวใจและหลอดเลือด
“เพราะมีการเชื่อมโยงโภชนาการกับผลลัพธ์ด้านสุขภาพ และมีหลักฐานทางวิทยาศาสตร์รองรับ ซึ่งจะเป็นโอกาสของผู้ประกอบการที่สามารถยกระดับวัตถุดิบไทยให้มีมูลค่าเพิ่ม พร้อมกับพัฒนาการกล่าวอ้างทางสุขภาพที่น่าเชื่อถือและตอบโจทย์ความต้องการด้านสุขภาพของผู้บริโภค โดยสามารถสร้างความแตกต่างให้กับสินค้าได้มากกว่าการแข่งขันด้านราคาเพียงอย่างเดียว”
กล่าวคือ สนามแข่งขันใหม่ไม่ใช่ “ใครถูกกว่า” แต่เป็น “ใครพิสูจน์ได้มากกว่า”
ข้อเสนอเชิงกลยุทธ์: 5 ก้าวสู่การเป็นผู้นำ Longevity Food
Krungthai COMPASS แนะนำให้ผู้ประกอบการอาหารไทยเร่งยกระดับสินค้าในกลุ่ม Longevity Food ผ่าน 5 แนวทางสำคัญ
1. สร้างการกล่าวอ้างทางสุขภาพที่ชัดเจนและน่าเชื่อถือ
ไม่ใช่เพียงกล่าวว่า “ดีต่อสุขภาพ” แต่ต้องมีหลักฐานทางวิทยาศาสตร์รองรับ
2. ลงทุนด้านวิจัยและพัฒนาผลิตภัณฑ์
มุ่งตอบโจทย์เป้าหมายสุขภาพเฉพาะด้านของผู้บริโภค ไม่ใช่สินค้าแบบ “one size fits all”
3. สร้างความร่วมมือกับผู้เล่นใน Health Ecosystem
ตั้งแต่ผู้ผลิตสารอาหาร ห้องปฏิบัติการ สถาบันวิจัย นักโภชนาการ ไปจนถึงโรงพยาบาล คลินิก และ Wellness Center
4. ต่อยอดสู่บริการการดูแลสุขภาพเชิงป้องกันและโภชนาการเฉพาะบุคคล
ตอบโจทย์สุขภาพรายบุคคล (Personalized Nutrition) ซึ่งเป็นเทรนด์ที่เติบโตเร็ว
5. สร้างความเข้าใจให้กับผู้บริโภค
สื่อสารเรื่องโภชนาการและผลลัพธ์ทางสุขภาพที่สอดคล้องกับความต้องการในแต่ละช่วงวัย
ทั้งหมดนี้เพื่อ เพิ่มขีดความสามารถในการแข่งขันและยกระดับธุรกิจอาหารไทยสู่การสร้างมูลค่าเพิ่มด้วยนวัตกรรมและองค์ความรู้ด้านสุขภาพ
บทสรุป: จาก “ความท้าทายของชาติ” สู่ “โอกาสของธุรกิจ”
Longevity Food ไม่ใช่เพียงเทรนด์อาหารชั่วคราว แต่คือคำตอบเชิงกลยุทธ์ต่อความท้าทายเชิงโครงสร้างของประเทศ — สังคมสูงวัย ภาระโรค NCDs และต้นทุนเศรษฐกิจที่พุ่งสูงถึง 1.6–1.7 ล้านล้านบาทต่อปี
ตัวเลข 3.20 หมื่นล้านบาทในปี 2578 และอัตราการเติบโต 6.7% CAGR ไม่ใช่แค่ตัวเลขตลาด แต่คือหลักฐานว่า “สุขภาพ” กำลังกลายเป็นสินค้าที่มีมูลค่าสูง และประเทศไทยมีแต้มต่อทั้งด้านวัตถุดิบ ความหลากหลายทางชีวภาพ และองค์ความรู้ด้านโภชนาการ
สำหรับผู้ประกอบการอาหารไทย คำถามไม่ใช่ “จะเข้าร่วมตลาดนี้หรือไม่” แต่อยู่ที่ว่า “จะยกระดับสินค้าและสร้างหลักฐานทางวิทยาศาสตร์ได้เร็วแค่ไหน” เพราะในสมรภูมิ Longevity Food ชัยชนะไม่ได้เป็นของคนที่ขายถูกที่สุด แต่เป็นของคนที่ “พิสูจน์คุณค่าได้ชัดเจนที่สุด”
ศูนย์วิจัย Krungthai COMPASS ธนาคารกรุงไทย
