เกาะติด ”รัฐสวัสดิการ“ ปิดรอยรั่ว “บัตรคนจน” ​ ปรับ Big Data ตะแกรงร่อน “คนจนตัวจริง” ทิ้งไว้ข้างหลัง?
18

 กลายเป็นดราม่าร้อน เขย่าความเชื่อมั่นของรัฐบาลอย่างหนัก  หลังได้ประกาศผลการคัดกรอง  ผู้ถือ “บัตรสวัสดิการปี 69” รอบล่าสุด   เมื่อเปิดลงทะเบียนสวัสดิการฯปี 69  มีผู้ผ่านเกณฑ์  9.5 ล้านคน จากผู้ลงทะเบียนทั้งหมด 18.82 ล้านคน  มีผู้ไม่ผ่านเกณฑ์ 9.3 ล้านคน   นำมาซึ่งเสียงตัดพ้อและน้ำตาของชาวบ้านจำนวนมากที่ถูกตัดสิทธิ์เพียงเพราะ “ข้อมูลในระบบคอมพิวเตอร์” ไม่ตรงกับ “ลมหายใจจริง” ในชุมชน

ยอมรับว่า การเชื่อมโยงข้อมูลของทุกหน่วยงาน เพื่อใช้ Big Data  คัดกรองคุณสมบัติ  เมื่อตัวเลขในจอ ไม่พอจะบอกความจน ได้อย่างแท้จริง  ทั้งนักวิชาการและองค์กรต่างๆ  ระบุแม้รัฐจะพยายามใช้ข้อมูลจากหลายหน่วยงานมา “ชนกัน” เพื่อความแม่นยำ แต่ในความเป็นจริง ข้อมูลเหล่านั้นกลับล้าสมัยและขาดความยืดหยุ่น

นี่จึงเป็นบทเรียน เป็นตัวอย่าง กรณีชาวบ้านถูกตัดสิทธิ์ เพราะมีชื่อครอบครองรถยนต์เก่าหรือมอเตอร์ไซค์คู่ใจเพื่อทำมาหากิน   ซึ่งความเป็นจริงรถคันนั้นพังจนใช้งานไม่ได้ หรือเป็นเพียงซากรถยังค้างอยู่ในทะเบียนกรมการขนส่งทางบก   หรือกรณีที่ดินที่รัฐมองว่าเป็น “ทรัพย์สิน” แต่สำหรับชาวบ้าน มันคือที่ดินตาบอดที่ทำมาหากินไม่ได้ แต่กลับถูกนำมาคำนวณจนหลุดเกณฑ์   ภาพสะท้อนของนโยบายที่ถูกออกแบบมา    จึงต้องเข้าใจวิถีชีวิตจริง


บทเรียนราคาแพงครั้งนี้ ทุกหน่วยงาน จึงเดินหน้าจับมือ หาทางตัดสิทธิ์ “คนจนไม่จริง” ได้สิทธิ์ แต่ “คนจนตัวจริง” ตกหล่น ต้องนำกลับคืนมา  โดยพยายาม “ร่อนตะแกรง” ให้ถี่ขึ้นเพื่อประหยัดงบประมาณ  มุ่งลดปรากฏการณ์  Inclusion Error  หรือการรั่วไหลที่น่าตกใจ   

นี่จึงเป็นโอกาสให้หน่วยงานรัฐ ถือโอกาสมุ่ง แก้ปัญหา  “นอมินีสวมสิทธิ์”  ตรวจพบผู้ถือบัตรคนจนบางราย  เป็นกรรมการนิติบุคคลกว่า 100 แห่ง เข้าข่ายรับจ้างเปิดบริษัทบังหน้า  เพื่อคืนสิทธิ์ให้  “คนจนตกหล่น”  (Exclusion Error)   นำคนจนจริงๆ กลับมาได้สิทธิ์ เพราะอุปสรรคทางเทคโนโลยี เช่น การต้องยืนยันตัวตนผ่านแอปพลิเคชัน (e-KYC) หรือต้องเดินทางไปธนาคาร ซึ่งเป็นภาระหนักหนาสำหรับผู้สูงอายุ ผู้พิการ หรือผู้ป่วยติดเตียงในพื้นที่อยู่ห่างไกล

”รัฐสวัสดิการ“  เพื่อให้ได้ใจ รัฐบาลอนุทิน “ต้องเดินเข้าหาประชาชน” จัดสรรงบประมาณตรงจุดและเป็นธรรม  ปรับเปลี่ยนกลยุทธ์จาก “ตั้งรับ” เป็น “เชิงรุก”


* ตั้งหน่วยเคลื่อนที่ หรือศูนย์บริการ  ไม่ต้องรอให้ชาวบ้านแบกสังขารมายื่นอุทธรณ์  ใช้เครือข่าย อสม. กำนัน ผู้ใหญ่บ้าน ลงพื้นที่ “เอ็กซเรย์” ตรวจสอบสภาพความเป็นอยู่จริงเพื่อพิสูจน์สิทธิ์

* คืนสิทธิ์ชั่วคราวระหว่างรอผล  ในช่วงที่กระบวนการตรวจสอบข้อมูลที่ผิดพลาดยังไม่เสร็จ รัฐควรคืนสิทธิ์ชั่วคราวให้ผู้ที่เดือดร้อนจริง เพื่อให้มีเงิน 300 บาท พยุงชีพชั่วคราว

* โมเดลแบบลูกผสม (Hybrid Model)  ทีดีอาร์ไอเสนอว่าสวัสดิการบางอย่างควรเป็นแบบถ้วนหน้า (เช่น เด็กเล็ก) เพื่อลดการตกหล่นให้เป็นศูนย์  ใช้เกณฑ์คัดกรอง ยืดหยุ่นตามบริบทพื้นที่

บทเรียนล้ำค่าทางการเมือง ในการจัดทำนโยบายสาธารณะ  จนได้รับ  “บูมเมอแรง” บัตรสวัสดิการฯ ครั้งนี้คือ   ความเชื่อมั่นไม่สามารถสร้างได้ด้วยตัวเลขเพียงอย่างเดียว  รัฐบาลได้เรียนรู้ว่า ”Big Data“  ขาดการเชื่อมโยงคือดาบสองคม  กลับมาทำร้ายภาพลักษณ์รัฐบาลเอง

”การสื่อสารประสิทธิภาพ“ คือหัวใจ ของการจัดทำนโยบายสาธารณะ   เมื่อรัฐบบาล ยอมปรับเกณฑ์เป็นครั้งที่สอง  เช่น ไม่นับสินเชื่อเกษตรในเพดานหนี้ หรือคืนสิทธิ์กลุ่มรถเก่า แสดงให้เห็นว่ารัฐเริ่มรับฟังเสียงสะท้อน  เพื่อลดปัญหา “ถอยไปแก้ไป”  เพื่อเดินหน้าดูแลสวัสดิการชาวบ้านกลุ่มเปราะบาง

การทำนโยบายสาธารณะในยุคดิจิทัลต้องไม่ใช่แค่การ “จิ้มหน้าจอ” แล้วตัดใจออกนโยบาย เพราะ “ความยากจนมีมิติที่ลึกซึ้งกว่าตัวเลขรายได้”   เพื่อให้การใช้งบประมาณมหาศาล เป็น “ตาข่ายความปลอดภัย”  รองรับคนที่เดือดร้อนที่สุดได้อย่างแท้จริง

“ธรรมาภิบาล ความชื่อสัตย์ ควรฝังอยู่ในรากลึกในสังคมไทย  ใครมีรายได้เพิ่ม เริ่มลืมตาอ้าปากได้ ไม่ควรยื่นทบทวนสิทธิ์ ไม่ควรดันทุลัง อยากได้บัตรสวัสดิการฯ เพื่อให้คนจนตัวจริงได้รับสิทธิ์ดูแลจากภาครัฐ”

​​

หลังจากรัฐบาลยอมถอย ดึงกลุ่มเปราะบาง 5.3 ล้านคน เข้าตรวจสอบคุณสมบัติ  ปรับเกณฑ์คัดกรอง ไม่นำกรณีหักลดหย่อนเลี้ยงดูบิดามารดา มาเป็นเงื่อนไขตัดสิทธ  ปรับเกณฑ์สินเชื่อ ไม่นับรวมสินเชื่อภาคการเกษตร ในวงเงินรวม 100,000 บาท  เสนอ ครม.ให้ ผู้ถือบัตรสวัสดิการฯ เดิมที่ไม่ได้สิทธิปี 2569  เข้ารับสิทธิ โครงการไทยช่วยไทย พลัส (60/40) ชั่วคราว 2 เดือน (1 ส.ค. – 30 ก.ย. 2569)

การคืนสิทธิ์ ยกเว้นรถมอเตอร์ไซค์ อายุเกิน 15 ปี รถยนต์ 20 ปี  การถือหุ้นในวิสาหกิจชุมชน วิสาหกิจเพื่อสังคม บริษัทประชารัฐรักสามัคคี  นักศึกษาระบบ กสร. ที่เป็นผู้ใหญ่  2.67 แสนคน  เพื่อให้คนเดือดร้อนตัวจริงได้รับการช่วยเหลือ  ทั้งภาครัฐ ภาคประชาชน ต้องไม่เกาะกระแสดราม่า ทำให้คนทำงานหมดกำลังใจ.-ปรีชา มีชำนาญ

- Advertisement -
เศรษกิจ-การเงิน
- Advertisement -
- Advertisement -
- Advertisement -
- Advertisement -
- Advertisement -
- Advertisement -
เศรษกิจ-การเงิน