เบื้องหลังการค้าโลกที่เติบโต กับเศรษฐกิจที่ชะลอตัว
Key Takeaways
• UNCTAD คาดการณ์ว่าการค้าโลกจะขยายตัวราว 4% ในปี 2026 ขณะที่เศรษฐกิจโลกมีแนวโน้มเติบโตชะลอลงเหลือ 2.6% จาก 2.9% ในปี 2025
• AI กำลังเป็นแรงขับเคลื่อนสำคัญของการค้าโลก โดยเฉพาะเซมิคอนดักเตอร์และอุปกรณ์สำหรับ Data Center แต่การลงทุนยังคงกระจุกตัวในประเทศที่มีเทคโนโลยีและเงินทุนพร้อมกว่า
• ราคาพลังงานที่สูงขึ้นกำลังกดดันกำลังซื้อทั่วโลก โดยการบริโภคภาคเอกชนคาดว่าจะเติบโตชะลอลงจาก 2.9% ในปี 2025 เหลือ 2.6% ในปี 2026 และ 2.4% ในปี 2027
• ประเทศกำลังพัฒนากำลังเผชิญข้อจำกัดด้านเงินทุน ทั้งจากความช่วยเหลือเพื่อการพัฒนาที่ลดลงและความผันผวนของเงินทุนระหว่างประเทศ
• สำหรับไทย โอกาสจากการค้าโลกไม่ได้มีแค่การส่งออกหรือดึงดูดการลงทุน แต่ยังอยู่ที่การพัฒนาเทคโนโลยี ทักษะแรงงาน และทำให้ธุรกิจไทยได้รับประโยชน์จากอุตสาหกรรมใหม่มากขึ้น
การค้าโลกกำลังเติบโตเร็วกกว่าเศรษฐกิจโลกเกือบเท่าตัว แต่ทำไมหลายประเทศยังรู้สึกว่าเศรษฐกิจไม่ดี?
ปี 2026 เป็นอีกปีที่เศรษฐกิจโลกมีภาพที่น่าสนใจ ด้านหนึ่ง การลงทุนใน AI กำลังเติบโตอย่างรวดเร็วโรงงานผลิตชิปและอุปกรณ์เทคโนโลยีได้รับคำสั่งซื้อเพิ่มขึ้น ขณะที่อีกด้านหนึ่ง ธุรกิจจำนวนมากยังเผชิญต้นทุนสูง และผู้บริโภคต้องระมัดระวังการใช้จ่าย
รายงาน Trade and Development Report 2026: The Geoeconomics of Development ขององค์การสหประชาชาติว่าด้วยการค้าและการพัฒนา (UNCTAD) คาดการณ์ว่า การค้าโลกจะขยายตัวราว 4% ในเชิงปริมาณ ขณะที่เศรษฐกิจโลกจะเติบโตเพียง 2.6% ลดลงจาก 2.9% ในปี 2025
ตัวเลขนี้กำลังบอกเราว่า แม้โลกยังค้าขายกันมากขึ้น แต่ไม่ได้หมายความว่าทุกอุตสาหกรรมหรือทุกประเทศจะเติบโตไปพร้อมกัน
ส่วนหนึ่งเป็นผลจากการลงทุนด้าน AI ที่กำลังผลักดันการค้าโลก ขณะที่ธุรกิจอีกจำนวนมากยังต้องรับมือกับต้นทุนพลังงานสูง กำลังซื้อที่ชะลอลง และข้อจำกัดด้านเงินทุน
แล้วใครกำลังได้ประโยชน์จากการค้าโลกที่เติบโตขึ้น?
AI กำลังดันการค้าโลก แต่ใครได้ประโยชน์?
ทุกครั้งที่บริษัทเทคโนโลยีสร้าง Data Center แห่งใหม่ สิ่งที่ต้องใช้ไม่ได้มีเพียงคอมพิวเตอร์หรือเซิร์ฟเวอร์ แต่ยังรวมถึงชิปประมวลผลขั้นสูง ระบบไฟฟ้า อุปกรณ์ระบายความร้อน และเครื่องจักรอีกจำนวนมาก
สินค้าเหล่านี้ผลิตจากหลายประเทศ ก่อนจะถูกส่งไปประกอบและติดตั้งในอีกประเทศหนึ่ง การลงทุนด้าน AI จึงช่วยกระตุ้นการค้าระหว่างประเทศตลอดห่วงโซ่อุปทาน
แต่ประเทศที่มีส่วนร่วมในการผลิต อาจไม่ได้รับผลประโยชน์เท่ากัน
UNCTAD ระบุว่า ในช่วงปี 2020–2025 ประเทศพัฒนาแล้วได้รับประมาณ 70% ของมูลค่าโครงการลงทุนใหม่ที่ประกาศในอุตสาหกรรมยุทธศาสตร์ เช่น เซมิคอนดักเตอร์ AI และเทคโนโลยีพลังงานสะอาด
ตัวอย่างเช่น ประเทศหนึ่งอาจส่งออกแร่สำคัญที่ใช้ผลิตชิป ขณะที่อีกประเทศนำวัตถุดิบเหล่านั้นไปผลิตชิ้นส่วนขั้นสูง ออกแบบเทคโนโลยี และพัฒนาผลิตภัณฑ์ที่มีมูลค่าสูงกว่า
แม้ทั้งสองประเทศจะมีส่วนร่วมในการค้าโลกเหมือนกัน แต่รายได้และโอกาสในการพัฒนาเทคโนโลยีกลับแตกต่างกันมาก
ประเทศที่สามารถออกแบบผลิตภัณฑ์ พัฒนาเทคโนโลยี และสร้างนวัตกรรมของตนเอง จึงมีโอกาสได้รับมูลค่าเพิ่มจากการค้ามากกว่าประเทศที่ยังพึ่งพาการส่งออกวัตถุดิบหรือการผลิตขั้นต้น
เมื่อพลังงานแพงขึ้น เครื่องยนต์เศรษฐกิจก็เริ่มเหนื่อย
ขณะที่บริษัทเทคโนโลยีกำลังลงทุนมหาศาลเพื่อแข่งขันด้าน AI ธุรกิจและครัวเรือนจำนวนมากกลับต้องรับมือกับต้นทุนที่สูงขึ้น
ความขัดแย้งในตะวันออกกลางทำให้ราคาพลังงานและต้นทุนการขนส่งเพิ่มขึ้น ซึ่งส่งผลต่อเศรษฐกิจเป็นวงกว้าง
เมื่อราคาน้ำมันสูงขึ้น โรงงานต้องจ่ายค่าพลังงานมากขึ้น บริษัทขนส่งมีต้นทุนเพิ่มขึ้น ส่วนครัวเรือนก็ต้องใช้เงินกับค่าเดินทางและสินค้าอุปโภคบริโภคมากกว่าเดิม
เงินที่เหลือสำหรับซื้อสินค้าและบริการอื่นจึงลดลงตามไปด้วย
UNCTAD คาดการณ์ว่า การบริโภคภาคเอกชนที่แท้จริงทั่วโลกจะเติบโตชะลอลงจาก 2.9% ในปี 2025 เหลือ 2.6% ในปี 2026 และ 2.4% ในปี 2027
ภาพที่เกิดขึ้นจึงค่อนข้างแตกต่างกัน บางอุตสาหกรรมกำลังขยายการลงทุนอย่างรวดเร็ว ขณะที่ธุรกิจทั่วไปต้องระมัดระวังต้นทุนและการใช้จ่ายมากขึ้น
แม้ AI จะช่วยกระตุ้นการลงทุนและการค้าโลก แต่การเติบโตของอุตสาหกรรมเทคโนโลยีเพียงไม่กี่กลุ่มก็ยังไม่เพียงพอที่จะทำให้เศรษฐกิจทุกภาคส่วนกลับมาแข็งแกร่งพร้อมกัน
เศรษฐกิจโลกโต แต่บางประเทศยังตามไม่ทัน
ความแตกต่างไม่ได้เกิดขึ้นเฉพาะระหว่างอุตสาหกรรม แต่ยังเห็นได้ชัดระหว่างประเทศ
UNCTAD คาดการณ์ว่าเศรษฐกิจอินเดียจะเติบโต 7.3% ในปี 2026 จากแรงหนุนของการบริโภคภายในประเทศ การลงทุนโครงสร้างพื้นฐาน และการขยายตัวของภาคอุตสาหกรรม ขณะที่จีนคาดว่าจะเติบโต 4.5%
อย่างไรก็ตาม ประเทศกำลังพัฒนาจำนวนมากยังไม่สามารถลดช่องว่างรายได้ต่อหัวกับประเทศพัฒนาแล้วได้อย่างต่อเนื่อง
ประเทศที่มีเงินทุน เทคโนโลยี และแรงงานทักษะสูง สามารถขยายไปสู่อุตสาหกรรมใหม่ได้เร็วกว่า ส่วนประเทศที่ยังพึ่งพาการส่งออกวัตถุดิบหรือการผลิตขั้นต้น ต้องใช้ทั้งเวลาและเงินลงทุนอีกมากเพื่อยกระดับการผลิต
ปัญหาคือ เงินทุนสำหรับการพัฒนากลับเริ่มมีข้อจำกัดมากขึ้น
UNCTAD คาดว่าความช่วยเหลือเพื่อการพัฒนาอย่างเป็นทางการ (ODA) จะลดลงเกือบ 7% ในปี 2026 ซึ่งเป็นการลดลงติดต่อกันเป็นปีที่สาม ขณะที่เงินทุนที่ไหลเข้าและออกจากตลาดเกิดใหม่ยังมีความผันผวนสูง
สำหรับประเทศที่มีภาระหนี้มากและงบประมาณจำกัด การลงทุนด้านการศึกษา โครงสร้างพื้นฐาน และเทคโนโลยีจึงยิ่งทำได้ยากขึ้น
เมื่อขาดการลงทุนในสิ่งเหล่านี้ การเพิ่มผลิตภาพและรายได้ในระยะยาวก็ยิ่งเป็นเรื่องท้าทาย และอาจทำให้ช่องว่างระหว่างประเทศขยายกว้างขึ้นอีก
แล้วไทยจะได้ประโยชน์จากการค้าโลกที่กำลังเปลี่ยนไปอย่างไร?
สำหรับประเทศไทย การขยายตัวของอุตสาหกรรม AI และการปรับโครงสร้างห่วงโซ่อุปทานโลกกำลังสร้างโอกาสใหม่ โดยเฉพาะอิเล็กทรอนิกส์ขั้นสูง Data Center และอุตสาหกรรมที่เกี่ยวข้อง
เราเริ่มเห็นการลงทุนในอุตสาหกรรมใหม่เพิ่มขึ้น ขณะที่อุตสาหกรรมเดิมบางส่วนกำลังชะลอตัว แต่กว่าการลงทุนเหล่านี้จะสร้างงาน สร้างรายได้ และช่วยให้เศรษฐกิจไทยกลับมาเติบโตได้ดีขึ้น ก็ยังต้องใช้เวลา
สิ่งที่ต้องให้ความสำคัญคือ ทำอย่างไรให้การลงทุนจากต่างประเทศเชื่อมโยงกับเศรษฐกิจไทยได้มากขึ้น
หากบริษัทต่างชาติเข้ามาลงทุน แต่ยังต้องนำเข้าเครื่องจักร เทคโนโลยี และชิ้นส่วนสำคัญจากต่างประเทศเป็นส่วนใหญ่ ผลประโยชน์ที่ตกถึงผู้ประกอบการไทยก็อาจมีจำกัด
แต่หากธุรกิจไทยสามารถเข้าไปเป็นผู้ผลิตชิ้นส่วน พัฒนาซอฟต์แวร์ ให้บริการทางวิศวกรรม หรือสร้างเทคโนโลยีที่เกี่ยวข้องได้มากขึ้น การลงทุนเหล่านี้ก็จะช่วยสร้างมูลค่าเพิ่มภายในประเทศได้มากกว่าเดิม
การพัฒนาทักษะแรงงาน การสนับสนุนผู้ประกอบการไทย และการยกระดับเทคโนโลยีจึงต้องเดินไปพร้อมกับการดึงดูดการลงทุนใหม่ เพื่อให้การเติบโตของอุตสาหกรรมเหล่านี้ส่งต่อไปถึงรายได้และการจ้างงานในประเทศได้จริง
การค้าเติบโต ไม่ได้แปลว่าทุกคนจะเติบโตไปด้วย
ภาพเศรษฐกิจโลกในปี 2026 แสดงให้เห็นว่า แม้การค้าโลกยังขยายตัว แต่ผลประโยชน์จากการเติบโตกลับกระจุกตัวอยู่ในบางอุตสาหกรรมและบางประเทศ
AI กำลังสร้างโอกาสทางเศรษฐกิจมหาศาล แต่ประเทศที่มีเทคโนโลยี เงินทุน และทักษะแรงงานพร้อมกว่า ย่อมมีโอกาสได้รับประโยชน์มากกว่า ขณะที่อีกหลายประเทศยังต้องรับมือกับต้นทุนพลังงานสูงและข้อจำกัดในการลงทุน
สำหรับไทย การเพิ่มยอดส่งออกและดึงดูดเงินลงทุนยังเป็นเรื่องสำคัญ แต่ต้องทำควบคู่กับการพัฒนาความสามารถของธุรกิจและแรงงานไทยให้เติบโตไปกับอุตสาหกรรมใหม่
ประเทศที่จะได้รับประโยชน์จากการค้าโลกมากที่สุด คือประเทศที่สามารถสร้างมูลค่าเพิ่มจากการค้าพัฒนาเทคโนโลยี และเปลี่ยนโอกาสทางเศรษฐกิจให้เป็นรายได้และผลิตภาพที่สูงขึ้นของคนในประเทศ
แหล่งอ้างอิง:
• United Nations Conference on Trade and Development. (2026). Trade and development report 2026: The geoeconomics of development. United Nations.
